www.akimvko.gov.kz | Спорт и туризм

Шығыс Қазақстан облысының бірегей туристік әлеуеті бар. Туризм дамуының күшті жақтары болып табылатындар: ыңғайлы географиялық жағдай (Еуразия орталығы), Ресей Федерациясымен, Қытай Халық Республикасымен және Монғолиямен шекаралас ынтымақтастық, ұлан-ғайыр аумақ және табиғат ландшафтының сан алуандығы, бірегей рекреациялық ресурстар, бай мәдени-тарихи мұра, сондай-ақ көрші мемлекеттердің шекаралас өңірлерінде қазақ диаспорасының тұруы. 2006 жылы облыста 55 туристік фирма тіркелген.

Туризм дамуының басым бағыттарынан келіп-кету бағыттарын және ішкі бағыттарды бөліп көрсетуге болады. Облысымызда болып қайтқан туристер негізінен Ресей Федерациясынан, Германиядан, Қытайдан, Франциядан туыстарына барып қайту мақсатымен, іскерлік мақсаттармен, сондай-ақ демалу және танымдық мақсатпен келді.

Әлеуметтік өмір деңгейінің жақсаруына, жаңа демалу объектілерінің іске қосылуына байланысты ішкі туризм көрсеткіші артты. Ішкі туризмнің үлесіне барлық сатылған жолдамалардың 90 %-дан астамы және олардың құнының 50 %-ға жуығы келеді.

Шығыс қазақстандықтар сапарының негізгі бағыттары Ресей, Германия, Қытай, БАЭ, Түркия болды. Аталған елдерден басқа туристер тағы да әлемнің 20-дан астам елінде болып қайтты.

Облыс аумағында 15 санаторийлер, емделу пансионаттары және демалу базалары жұмыс істейді. Қонақ үй шаруашылығы 38 қонақ үйінен тұрады, оның 5-уінің мейрамханалары бар, 16-сының мейрамханасы жоқ және 17-сі аз уақыт тұруға арналған. Объектілер санының өсуі және олардың толығуының тұрақтылығы байқалады.

Облыс аумағында 670 тарихи-мәдени мұра ескерткіштері, сондай-ақ туристік жағынан қызықты бірнеше ондаған бірегей табиғат объектілері орналасқан.

Облыс шегінде бірнеше маңызды рекреациялық аймақтар айқындалған: Бұқтырма жағалауы, Сібе көлдері, Алакөл көлі, Катон-Қарағай ауданы және Риддер қаласына жақын аймақтар. Осы аумақтарда ТМД-ның ғана емес, алыс шетелдердің де көптеген туристерін қызықтыратын Кенді Алтай табиғатының негізгі көрікті жерлері орналасқан.

Туристік фирмалар «Көшпенді», «Белуха етегіне», «Зүбаржат сақинасы», «Алтай сүрлеулерімен», «Тас ертегісі» және т.б. көптеген турларды әзірледі. Өлкенің жақсы табиғат ландшафты, балықты өзендер мен көлдердің көптігі, жабайы аң мен құс аулау фирмаларға суда жүзу, балық аулау, аң аулау турларын және ғылыми турлар, пантамен емделуді және санаторилік-курорттық демалу ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Мәдени-танымдық турлар ескіліктің, халық тарихының, мәдениетінің әуесқойлары үшін қызықты. Оларға Катон-Қарағай ауданындағы қонақтар үйлері қызмет көрсетеді, мұнда жергілікті жердің салт-дәстүрімен, ұлттық тағамдарымен танысып, омарталарды және марал өсіру фермаларын аралауға болады. Семей өңірі де қызықсыз емес. Мұнда бай мәдени-тарихи мұраны танымдық, ғылыми және этникалық туризм объектісі ретінде қарауға болады. Тұғындарға мына сауықтыру орталықтары қызмет көрсетеді: «Рахмановские ключи», «Барлық Арасан» санаторилері, «Княжьи горы», «Изумрудный», «Алтайские Альпы», «Голубой Залив», «Долина царей», «Алтайская бухта», «Белая Уба», «Климовка», «Громотуха», «Айгерім», «Алакөл» демалу базалары және т.б.

Бұған қоса, бай табиғат және мәдениет әлеуетіне негізделген облыстың қазіргі заманғы туристік индустриясы халықаралық талаптарға сай емес және туристік саланың және туризммен аралас салалардың тұрақты дамуын қамтамасыз етпейді. Бүгінгі күні туризмнің инфрақұрылымы, сервис деңгейі нашар дамыған, екінші буындағы білікті туристік кадрлар жетіспейді, автомобиль жолдарының, көптеген мәдениет және тарих ескерткіштерінің қанағаттанғысыз жағдайы, батыстық туристің біздің өлке туралы хабарының аздығы, туризмнің негізгі көрсеткіштерін есептеу әдістемесінің жетілмегендігі, облыстың кейбір аудандарындағы экологиялық жағдайдың қолайсыздығы.

Жоғарыда аталған рекреациялық демалу аймақтарының экологиялық жағдайының проблемаларын шешу байсалды қырдан келуді талап етеді. Мысалы, «Голубой заливтің» Орталық аймағындағы, Алакөл көлі мен Сібе көлдеріне жақын аумақтардағы антропогендік жүктеме өте жоғары және қоршаған ортаға айтарлықтай зиян әкеледі. Бұл аумақтарда көптеген құрылыстар санитарлық және су қорғау нормаларының талаптары ескерілмей тұрғызылған. Жер бөлу қатаң келісімсіз және құрылыстың бас жоспарлары әзірленбей жүзеге асырылған. Бұл жағдайды тексеру арнайы түгендеу зерттеулерін қажет етеді, соның негізінде осы аймақтар құрылысын қайта ұйымдастырудың бас жоспары әзірленетін болады, оларды пайдаланудың және жағдайды бақылаудың бірыңғай жүйесі құрылатын болады. Осы бағытта біршама жұмыстар жүргізілуде.

Бұқтырма жағалауы, Алакөл көлі және Сібе көлдері рекреациялық аймақтарының сызбалары жасалды. Осы аймақтардағы жерлерді мемлекеттік қордан алып, рекреациялық мақсаттағы жерлер санатына жатқызу жүзеге асырылды. Құрылысты және оларды пайдалануды реттеу жөнінде шараларды қабылдау үшін осы аумақтардағы объектілерді түгендеу жөніндегі ведомствоаралық жұмыс комиссиясы құрылды. ШҚО-да табиғат ресурстарын пайдалану стратегиясы қолда барларын ұтымды, ұқыпты игеру және оларды кейіннен ақылмен игеру және болашақ ұрпақ үшін сақтау қажеттілігінен туындауы қажет.

Туристік саланың одан әрі перспективалы дамуы, туризм саласындағы атқарушы органдардың алдында тұрған шешілмеген міндеттерді орындау, туризмді дамыту және жоспарлау саясатын мемлекетаралық, мемлекеттік және жеке деңгейлерде үйлестіру, мемлекеттік басқару нысандарын қамтамасыз ету және облыста туризмнің дамуын қолдау үшін Туристік саланың дамуының 2006-2008 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы әзірленді және орындалуда. Облыстық бюджеттен немесе өзге тартылған қаражаттардан қаржыландыруды есепке алғанда, бағдарламаны орындау нақты шаралармен бекітілген.

Бағдарламаның мақсаты – Шығыс Қазақстан облысында туризмнің дамуы үшін қолайлы жағдайлар туғызу және оны экономиканың табысты салаларының біріне айналдыру.

Аталған бағдарламаны іске асыруға 2006-2008 жылдары 709,5 млн.теңге мөлшерінде шығыстар көзделген, соның ішінде өзге көздер – 544,0 млн.теңге, облыстық бюджеттен – 165,5 млн.теңге.

Облыста туризм инфрақұрылымының дамуы өз қаражаттары және туристік ұйымдардың банктердегі несиелері есебінен жүргізіледі.

Туризм инфрақұрылымын дамыту және нығайту мақсатында 2006 жылдың бірінші жартыжылдығында бюджеттен тыс қаражаттар (басқа көздер, өз қаражаттары) игерілді:
-объектілер құрылысына22 607,0 мың теңге
-объектілерді реконструкциялауға8 506,0 мың теңге
-күрделі жөндеуге1 810,0 мың теңге
-ағымдағы жөндеуге75 838,0 мың теңге
-МТБ-ны нығайтуға1 117,0 мың теңге

Атап айтқанда, мына жаңа объектілер іске қосылды: «Рахмановские ключи» санаториінде – емдеу корпусы, «Долина царей» демалу базасында – қонақ коттеджі, асхана, монша-сауна, бильярд, «Климовка» демалу базасында – мейман үйі, асхана, монша-сауна, «Громотуха» демалу базасында – бильярд, «Голубой залив» демалу базасында тоғыз объектінің көлемді ағымдағы жөндеуі жүргізілді.

Халықаралық ынтымақтастықты кеңейту, Шығыс Қазақстан облысының туристік имиджін қалыптастыру мақсатында бірыңғай қазақстандық экспозиция шеңберінде Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаменті облыстың туристік ұйымдарымен бірлесіп мына халықаралық туристік көрмелерге қатысты:
- Утрехт қаласындағы (Нидерланды корольдігі) «Vacantiebeurs – 2006» халықаралық туризм және демалу көрмесі;
- Мадрид қаласындағы (Испания) «FITUR – 2006» халықаралық туристік жәрмеңкесі;
- Берлин қаласындағы (Германия) «ITB – 2006» халықаралық туристік биржасы;
- Мәскеу қаласындағы (Ресей Федерациясы) «Саяхат және Туризм»,
MITT – 2006 халықаралық туристік көрмесі;
- Алматы қаласындағы халықаралық туристік көрме.

Осы шараларға қатысу халықаралық деңгейде маркетингті қамтамасыз етуге және ұлттық туристік өнімнің жылжуына, Шығыс Қазақстанның туристік әлеуетімен танысуға, жарнамалық-ақпараттық қамтамасыз етуде жаңа бағыттардың қалыптасуына және ШҚО туристік өнімі брендінің жылжуына ықпал етті.

Шығыс Қазақстан облысының табиғи кешені және оның құрамдас бөлігі, мәдени-тарихи ескеркіштері өзінің туристік мүмкіншілігі жөнінде бірегей. Географиялық және саяси ерекшелігіне байланысты ол экологиялық таза қалпын сақтап қалды. Шығыс Қазақстан аумағы шөлдерімен, даласымен, тайгасымен, тауларымен, өзендерімен, көлдерімен табиғи ландшафтар спектрімен бай.

Облыстың отыз сегіз туристік фималары облыс тұрғындарына, сондай-ақ жақын және алыс шет елдер туристеріне маршруттар ұсына алады.

Альпинистер мен тау туристеріне Белуха тауына саяхат ұсынылады. Туризмді дамыту жөніндегі негізгі бағыттар: экологиялық туризм, панта емі, саноториялық, қорықтарда болу (экосоқпағы), ауыл үлгісіндегі демалыс, альптурлар, рафтингтер, арнайы турлар: геологиялық, археологиялық, орнитологиялық.

Катонқарағай ауданында туристарға радон ваннасын қабылдаумен денсаулық курсын ұсынатын «Рахман көздері» санаториясы, «Долина царей» пантамен емдеу демалыс базасы орналасқан.

Зайсан ауданында туризмнің мына бағыттары әзірленген: шоп-турлар (Қытай), балық аулау туры, этнотурлар және маршруттар: сауыр тауларын, «Сауыр және Тарбағатай жоталарының тау етектерін» суретке түсіру; аңшылық турлар: «Қасқыр аулау», «Марал- тау ешкісі» құрама аңшылығы, Зайсантохты».

Сондай-ақ Алакөл көлінде демалыс базасы, «АСА», «Өскементурист», «Алтай Изумрудный» туристік фирмаларына қарайтын Бұқтырма жағалауында туристік базалар, Риддер қаласының шетінде орналасқан «Климовка», «Белая Уба», «Громотуха» демалс базалары жұмыс істейді.

Семей өңіріндегі бай тарихи- мәдени мұраны танымдылық, ғылыми және этникалық туризм ретінде қарауға болады.

Туризм саласында туристік рыногқа халықаралық деңгейде қыйсындастырылған бәсекеге қабілетті туристік қызметтер әзірлеп енгізу, сондай-ақ бәсекелестік ортаны құру үшін туристік қызметтерді сертификаттау және стандарттау жөніндегі шараларды іске асыру қажет. Қытай Халық Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы келісімге сәйкес сауда қызметін дамыту мақсатында ағымдағы жылдың 1 наурызынан Қазақстан Республикасы азаматтарының бір күндік визасыз ҚХР болулары үшін «Майқапшағай- Жеменей» шекаралық сауда орталығы жұмыс істей бастады. Оның ашылуы Қытайдың шекаралық өңірлерімен өзара тиімді ынтымақтастықты дамытуға жәрдем етеді, сондай-ақ тұтасымен облыс экономикасын дамытуға маңызды ықпал етеді. Біздің ойымызша шекаралық сауда орталығындағы ассортимент және баға біздің рыногымызда бағаның арзандауына ықпалын тигізеді. Бұдан басқа, келісіммен Қытай рыногында қазақстан тауар өндірушілерінің өнімдерін жеңілдіктермен сату көзделген, бұл біздің облыс , әсіресе шекаралық өңірлер үшін өте маңызды.

Облыс өзінің туристік мүмкіншіліктері бойынша бірегейлі. Бірақ та сонымен бірге ол жетілмеген, бұл саланың әлеулеттік мүмкіншіліктері бүгінгі күні тек 10- 15 % ғана пайдаланылады, осыған байланысты белгілі бір түзетулер енгізуді талап етеді. Қазіргі уақытта бұл саланы дамытудың өңірлік бағдарламасы жасалып, бекітілген, соңынан оларда құрылыстандырудың бас жобасын жасау үшін демалыс аймақтарына тексеру жүргізілуде. Белуха тауына, Марқакөл, Зайсан көлдеріне, табиғи емдеу- сауықтыру көздеріне, қорықтарға және басқа да бар туристік маршруттарды дамыта отырып, жаңа маршруттар ашу ойластырылуда.

2006 жылғы сәуір айының 20- 22 аралығында Новосібір қаласында Халықаралық көрме өткізілді. Көрмеге Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің директоры А.И. Провкин, туризмді дамыту жөніндегі бөлім бастығы Т.В. Снегирева және «Туризм империясы» ЖШС қызметкерлері қатысты. Бұл Сібірдегі ірі көрмелердің бірі, ал Қазақстан мен Ресей Федерациясы арасындағы шекаралық ынтымақтастыққа байланысты бұл форумға қатысу бірге өзіміздің туристік өнімдерімізді ұсынуға және жаңа қарым-қатынастар орнатуға өте жақсы мүмкіндіктер береді.

«Турсиб» көрмесін жақын және алыс шетелдердің мемлекеттік басқару органдарының өкілдерімен, туроператорлармен кездесіп, келіссөздер жүргізуге қолайлы орын.

Көрме шеңберінде облыс мамандары көрменің ресми ашылуырәсіміне, РФ туризм жөніндегі Агентігінің және Новосібір облысының қызметкерлерімен баспасөз конференциясына, «Сібірдің инвестициялық әлеуеті» конферециясына және жетекші туроператорлардың тұсау кесерлеріне қатысты.

Кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаменті 6 шарты метр алаңға көрме стендін жайғастырды, оған полиграфиялық және бейнематериал түрінде жарнамалық өнімдер, облыстың ділін уағыздайтын сыйлық өнімдер қойылды, дискілер арқылы ШҚО туристік әлеуеті бағдарламасының тұсаукесері көрсетілдірі.

Шығыс Қазақстан туристік қызметтің барлық спектрін ұсынды: тренингтер, рафтингтер, велосипедтік және ат турларын, балық аулау, альптурлар және сауықтыру қызметтері: қонақ үйлерінде және демалыс базаларында, пантаемі, санаториялық- курорттық емделу, балалардың демалыс лагерлері, пляждық туризм.