Шығыс Қазақстан облысының жер қорының құрылымы

2009 жылдың 1 қарашасына Шығыс Қазақстан облысының жер қоры

Шығыс Қазақстан облысының жер қорының құрылымы. Шығыс Қазақстан облысының жер көлемі 28 322,5 мың га, оның ішінде ауыл шаруашылығы мақсатындағы 9 361,5 мың га (облыс жер қорының 33,0 %);           2 913,0 мың га (10,3 %) – елді мекендер; 186,0 га (0,6 %) - өнеркәсіп, көлік, байланыс, қорғаныс жері және өзге де ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер; 1 504,1 мың га (5,3 %) – ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жері, сауықтыру мақсатындағы, рекрециялық және тарихи-мәдени мақсатындағы жерлер; 2 140,9 мың га (7,6 %) – орман қорының жері; 572,3 мың га (2,0 %) – су қорының жері; 11 669,0  мың га (41,2 %) – босалқы.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер. Шығыс Қазақстан облысының жер қоры құрылымының 9 млн. 361,5 мың га құрайды. 2008 жылмен салыстырғанда осы санаттағы жерлер, жұмыс істеп тұрған шаруа қожалықтары мен ауыл шаруашылығы құрылымдарына қосымша жерлерді беру және жаңадан ұйымдастыру есебінен 688,9 мың га ұлғайды.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің ауыл шаруашылық алқаптары 9 млн. 208,8 мың га (98,4 %) құрайды, соның ішінде 1 млн. 228,8 мың га (13,3 %) егістік, 2,2 мың га (0,02 %) көп жылдық екпелер, 237,5 мың га (2,5%) тыңайған жерлер, 437 мың га (4,6 %) шабындық, 7 млн.303,0 мың га (78,0 %) жайылымдық.

Шаруа (фермер) қожалықтарының саны 17 мың 944 құрады, олар 7 млн. 522,6 га ауданды алып жатыр. 2008 жылмен салыстырғанда шаруа (фермер) қожалықтары 25-ке, жерлердің ауданы 647,7 мың-ға азайды.

1 млн. 662,7 мың га ауданда мемлекеттік емес ауыл шаруашылығы заңды тұлғаларының саны 525 құрайды, соның ішінде 1371,5 мың гектары шаруашылық серіктестіктерінің пен акционерлік қоғамдардың, 203,7 мың гектары ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативтерінің, 87,5 мың гектары басқа мемлекеттік емес кәсіпорындарының жерлері. 2008 жылмен салыстырғанда мемлекеттік емес агроқұрылымдардың саны 40-қа,  жері 39,7 мың гектарға ұлғайды.

169,6 мың га ауданда мемлекеттік ауыл шаруашылығы заңды тұлғаларының саны 183 құрайды. 2008 жылмен салыстырғанда мемлекеттік агроқұрылымдардың саны 33өке, жері 1,5 мың га-ға ұлғайды..

Елді мекендердің жері 2 млн. 913,0 мың га немесе облыстың барлық жер қорының 10,3 % құрап отыр. 2009 жыл ішінде елді мекендер саны 9-ға азайып, бұл санаттағы жерлердің көлемі 5 мың га-ға азайды.
Елді мекендердің жері құрамында  қалалар мен кенттердің жері 166,4 мың га (5,7 %), ауылдық елді мекендер 2 млн. 746,6 мың га (94,3 %) алып жатыр,

Өнеркәсiп, көлiк, байланыс жерi және өзге де ауыл шаруашылығы мақсатына арналмаған жерлер 186,0 мың га, облыстың жалпы ауданының 0,6 % құрайды, соның ішінде:
- өнеркәсіп жерлері 43,6 мың га (23,4 %);
- автомобиль көлігінің жерлері – 33,5 мың га (18,0 %);
- темір жол көлігінің жерлері – 14,0 мың га (7,5 %);
- байланыс жерлері – 1,3 мың га (0,7 %);
- басқа ауыл шаруашылығынан өзге кәсіпорындардың жері – 93,6 мың га (50,3 %).

2008 жылмен салыстырғанда осы санаттағы жерлердің көлемі, өнеркәсіптік кәсіпорындарына қосымша жерлер берілгендіктен 1,5 мың га-ға ұлғайды.

Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерi. Осы санаттағы жерлердің ауданы 2009 жылы рекреациялық мақсаттар үшін жер беруіне байланысты 5 га-ға өзгерілді және 1 млн.504,1 мың га (5,3 %) құрайды, соның ішінде емдеу-сауықтыру мақсатындағы жерлер - 0,5 мың га,  қорықтардың, ұлттық парктердің, дендрологиялық және зоологиялық парктердің, ботаникалық бақтардың жері – 839,1 мың га.
Сонымен қатар, Бесқарағай ауданы мен Семей қаласы арасында шекара орнатылғанына байланысты «Семей Орманы» МОТР жерлерінің көлемі өзгерді.

Орман қорының жерлері.   Есептік жылда орман қоры  жерлерінің жалпы көлемі  2 млн 140,9 мың га (7,7 %) құрайды. Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2009 жылғы 28 тамыздағы № 1278 қаулының негізінде құрылыс үшін өнеркәсіп жерлерін ауыстырудың себебінен 3 га-ға азайды (2 га), 1 га анықталған аудандар.

Су қорының жері 2009 жылдың 1 қарашасына 0,3 мың га-ға көбейіп 572,3 мың га (2,0 %) құрады. Есепті жылда су қоры жерлерінің көлемі Алаколь көлінің су қорғау аймағын орнатуына байланысты  өзгерді.

Босалқы жерлер 11 млн. 669,0 мың га (41,2 %) құрап отыр, 2008 жылмен салыстырғанда жерлерді басқа санаттарға ауыстыру есебінен 685,7 мың гектарға азайды.

Ауыл шаруашылығы алқаптарының құрылымы. Ауыл шаруашылығы жерлердің көлемі 2009 жылғы 1 қаңтардағғы жағдай бойынша 22 млн.661,3 мың га немесе облыс аумағының 79,9 %-ын құрады.

Ауыл шаруашылығы алқаптарының құрылымында егістіктің салмағы – 1 млн. 254,9 мың га (ауыл шаруашылығыалқаптарының жалпы ауданының  5,5 %), көп жылдық екпелер – 5,8 мың га (0,03 %), тыңайған жерлер – 373,0 мың га (1,6 %), шабындық – 1056,9 мың га (4,7 %), жайылымдық – 19 млн. 960,3 мың га (88,1 %) болды.