www.akimvko.gov.kz

ШҚО техникалық және кәсіптік білім беру жүйесі туралы ақпарат

Колледждер

ШҚО техникалық және кәсіптік білім беру жүйесі аймақтық бағдарламалардың ҚР техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2008-2012 жылға арналған мемлекеттік бағдарламасы:
- ШҚО білім жүйесін дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған бағдарламасының тармағы ретінде бастауыш және орта кәсіптік білім беру жүйесін дамыту бағдарламасы;
- Құрылыс саласы үшін кадрларды даярлау бағдарламасы.
- Президенттің Қазақстан халқына жолдауын іске асыру бойынша шаралар жоспары.
- 2015 жылға дейін Шығыс Қазақстан облысының индустриалды-инновациялық дамудың аймақтық бағдарламасын іске асыру бойынша 2006-2008 жылдарға арналған шаралар жоспары.
- «Менің өлкем – менің отаным» атты КМ және колледж жастары үшін экологиялық тәрбиелеу және ағарту бағдарламасы

Шығыс Қазақстан облысының орта кәсіптік білім берудің жүйесі 54 колледжбен ұсынылған (өткен оқу жылындағы 52 қарсы), олардың ішінде: 24 мемлекеттік (19 мемлекеттік, 3-мемлекеттік ЖОО қасындағы, 2 республикалық) және 30 мемлекеттік емес. Аягөз қаласының мемлекеттік политехникалық колледжі және Өскемен қаласының мемлекеттік емес Техникалық экономикалық колледжі ашылды.

Білім беру департаменті 18 мемлекеттік колледжге қатысты бағдарламалардың әкімшілігі болып табылады (ШҚО денсаулық басқармасының қарауындағы 2 медициналық мемлекеттік колледж) және орта кәсіптік білімі бар мамандарды даярлауға мемлекеттік тапсырыс орналасқан, 7 мемлекеттік емес колледж.
Даярланатын мамандардың тізімі жаңартылды және кеңейді және ол 107 мамандықты құрады, (мемлекеттік колледждерде 86 мамандық бойынша даярлық жүргізіледі, мемлекеттік еместерде – 42 бойынша).

Кәсіптік білім беру жүйесінде «лицей – колледж – ЖОО» жүйесінде үздіксіз кадрларды даярлау принципі іске асырсарылады. Бұл «Ступени» кәсіптік кешенінде, Қ.Нұрғалиев атындағы колледжде, Өскемен қаласының политехникалық колледжінде, Риддер қаласының аграрлы-техникалық колледжінде, геологбарлау колледжінде, ШҚМУ, ШҚМТУ, С. Шәкәрім атандағы университетер қасындағы колледждерде, Семей қаласындағы педагогикалық колледжінде, ШҚ гуманитарлық колледжінде және т.б. іске асырылады.
Бес колледжде «Кәсіптік мектеп-колледжі» интеграция жүйесі бойынша кәсіптік мектептің бөлімі жұмыс істейді.
Даярлау бағыты бойынша оқушылар контингентің бөлу:

1999 жылдан бастап Шығыс Қазақстан облысының колледждері мемлекеттік тапсырыс шарттарында жиынтықталады. Мемлекеттік тапсырыс екі дерек көзінен түседі – облыстық және республикалық бюджеттен. Республикалық тапсырыс ШҚО алты колледжінде бар (өткен оқу жылындағы алтауға қарсы).

Олар:
- екі колледж республикалық бағынышта (қаржылық-экономикалық колледж және Семей қаласындағы Қазақстан республикасының ІІМ заң колледжі);
- төрт колледж облыстық бағынышта (Семей қаласының геологбарлау, геодезия және картаграфия, көлік, Cемей қаласының медицина колледжі).
ШҚО 2002 жылдан бастап ШҚО әкімі орынбасары қасындағы, үлестіру кеңесі қызмет еткен, оның басты міндетіне мемлекеттік тапсырысты бекіту туралы мәселе кірген. 2008 жылғы қыркүйектен бұл Кеңес Техникалық және кәсіптік білім беруді және кадрларды даярлауды дамытуда көмектесу мәселесі бойынша Кеңес болып қайта құрылды, оның міндеті мен құрамы кеңейген.

Мемлекеттік тапсырыс бойынша бір маман даярлығының орта құны келесі динамикамен сипатталады:
Барлығы колледжге 2008-09 оқу жылына 13942 адамды құрады ол өткен жылғы 15767 оқушыға қарсы (- 11,5%).

Қабылдау құрылымында іштей оқуда төмендеу байқалған, сыртқы оқуда өткен жылдың деңгейінде қалған.
Колледждерде оқытылатындар саны 10 мың халыққа санағанда 270,6 адамды құрайды, ол өткен жылдың көрсеткішінен 5,2% Колледж оқитындар саны 10 мың халыққа санағанда 270,6 адам, ол өткен жылдың көрсеткішінен 5,2% артық ШҚО халық санының азаюымен түсіндіріледі.

Орта кәсіптік білім беру мекемелерінің сараптамасы мемлекеттік тілде оқитындар контингенті 29,3% - 29,8% өскенін және 11458 адамды құрайтының көрсетеді. Облысқа бағынышты 52 колледждің ішінде 36 мемлекеттік тілде кадрларды даярлау жүргізіледі. (1 колледж – толығымен мемлекеттік тілде оқытылады, 35 – аралас тілде). Қазақ тіліндегі кадрларды даярлау 70 мамандық бойынша жүргізіледі (өткен жылы – 67 мамандық – мемлекеттік колледждерде – 54 мамандық бойынша және 338 мемлекеттік емес)

Өткен оқу жылының қорытындысы бойынша контингенттің қозғалысы мынадай болды:
- іштей оқу - 755 оқушы келген, 3945 адам кеткен (табиғи өсу – (-)3190 адам немесе 11,3% оқушылар контингентінен);
- сырттай оқу – 1333 адам келген, 2295 адам кеткен (табиғи өсу – (-) 962 немесе 9,3% оқушылар контингентінен

Жас мамандардың 1% және 9842 адамды құрайды, соның ішінде 6965 адам іштей оқуда, ол 2007 жылғы көрсеткіштен 5,25% жоғары Мемлекеттік тапсырыс бойынша 1831 адам. (+18,3%), мемлекеттік колледждерде - 178 адам. (+52,9%).

2008 жылғы жұмысқа орналасу мониторингісі келесі нәтижелерді көрсетеді: 11,6% түлек жұмысқа орналасуды қажет етеді (2007 ж. - 13,4%, 2006 ж. - 10% түлек, 2005 ж. – 11,6%,). Мамандықтар бойынша жұмысқа орналасу өткен жылғы 42,7% қарсы 46,2% құрады.

Еңбек нарығында мынадай мамандықтар тапшылық: құрылыс және коммуналды шаруашылық, тамақ өнімдерін өндіру технологиясы, энергетика, машина құрылысы, көлік, тау жұмысы, геология, қызмет көрсету саласы.
Облыстың бюджеті 2007 жылғы 923,1 (112,6 %) млн.теңге қарсы 2008 жылға 1042,2 млн.теңгені құрады.
Өткен жылмен салыстырғанда колледждер базасын дамытуға кететін шығындар өсті және өткен жылғы 20,0 млн теңгеге қарсы 32,07 млн. теңге құрады. Колледждердің күрделі жөнделуіне 22,49 млн.теңге бөлінді және игерілді, ол өткен жылдың көрсеткішінен 24,7% артық. Стипендиялық қор 222,89 млн.теңге (2007 ж. – 206,64 млн.теңге ) құрады, колледж оқушыларының жол жүруіне – 15,260 млн.теңгеге қарсы 17,7млн. теңге.

Кәсіптік лицейлер (мектептер)

Шығыс Қазақстан облысының бастауыш кәсіптік білім беру жүйесі 2008 жылғы 1 қазанға 41 кәсіптік мектеппен ұсынылған олардың ішінде: 31 мемлекеттік (оның ішінде Әділет Министрлігінің УИС мекемелері қасындағы 7 кәсіптік мектеп) және 10 мемлекеттік емес кәсіптік мектептер.

Колледж қасындағы КМ 5 бөлімі жұмыс істейді: 4 мемлекеттік және 1 мемлекеттік емес. Ағында жылда Бородулиха ауылында мемлекеттік кәсіби лицей ашылды. Ағымды жылдың соңына дейін Абай ауданында (Қазіргі уақытта Семей қаласының №14 КМ бөлімшесі жұмыс істейді) мемлекеттік кәсіби лицейдің ашылуы жоспарлануда.
Облыста әртүрлі дәрежедегі азаматтарды оқыту мәселесі ойдағыдай шешілуде. Сөйтіп, 2006-2007 оқу жылында мемлекеттік мекемелер құрылды – мүгедек балаларға – психикалық тежеуі бар балаларға арналған кәсіптік оқыту орталығы, онда 2008 жылғы 1 қазанға 318 жасөспірім оқытылуда. (ШҚО әкімінің 2005 жылғы 18 мамырдағы қаулысы). Облыста 1348 оқытылатын контингенті бар ҚР Әділет Министрлігінің қасындағы, қылмыстық-түзету мекемелерінің қасындағы 7 кәсіптік мектеп жұмыс істейді.

Бұрында бекітілгенмен салыстырғанда (13.12.2007) мемлекеттік тапсырыс жұмыс мамандықтары бойынша 30 орынға артты және 5190 орынды құрайды, тізімдегі «Аула қожайыны» қызмет көрсету мамандықтары ауыстырылды («Сатушы, тексеруші, кассир», «Тігінші-универсал», «Секретарь-реферат» және т.б) техникалық профельдегі мамандықтарға – «Слесарь», «құрылыс және жол машиналарының машинисті», «Газоэлектрдәнекерші» және т.б.
Жұмыс кадрлардың даярлығы 55 мамандық бойынша және 66 біліктілік бойынша жүргізіледі. Ағымдағы жылда кәсіпорынның тапсырысы бойынша 3 жаңа мамандық бойынша – 4206001 – «Тамақ өнімдерін өндіру жабдықтарының жөндеуші» және 4226001 – «Малды және етті қайта өндіру», 1911001 – «Пайдалы қазбаларды байытушы». Оқытылатындардың 72,7% техникалық және аграрлық мамандар бойынша 17 кәсіптік мектептерде қысқа мерзімді курстык багдарлама бойынша кадрларды даярлау және қайта даярлау жүргізілуде. Бітірген оқушылардың саны 4884 адам 52 кәсіп бойынша, өткен жылмен салыстырғанда 10,3% аз, 11,3% коммерциялық түрде оқыған түлектер.

Жұмысқа орналастыру мониторингісі КМ түлектерінің 90,1% жұмысқа орналасуда, өткен жылдың көрсеткішіне сәйкес.
Оқу орындарының қатарында жұмыс берушілермен, төленетін жұмыс орындары, практика, даярланатын мамандықтардың материалдық-техникалық базасы мәселелері, жұмысқа орналастыру бойынша, Түлек Моделін (әлеуметтік әріптес) құруға оқу жоспарындағы аймақтық компонентті құру жөнінде, қарым қатынастың тиімді түрлері орындалуда. Біздің облысымызда әлеуметтік әріптестіктік мәселесінің дамуымен оқушылардың өндірістік практиканы өту мәселесі, жұмысқа орналастыру мәселесі үш жыл бұрын сияқты киын емес.
Шығыс Қазақстан облысының бастапқы кәсіптік білім беру жүйесін дамыту мәселесінде кадрларды даярлауда тиімді жүйені құруға оқу орындарының және жұмыс берушілердің бірігуін айта кету қажет.

Ел басымыздың Н.Ә. Назарбаевтың Өскемен қаласындағы №1 КЛ сапары барысында, осы жағдай көрсетілді. Ел басы слесарлық, электржөндеу, электродәнекер, сылақтау, газдәнекер, токарь цехын аралау кезінде даярланатың мамандықтардын материалдық-техникалық базасымен танысты, оқушылармен, өндірістік оқыту шеберлерімен, оқу орынының әлеуметтік әріптесі болып табылатын қала кәсіпорындарының жетекшілерімен сөйлесті. Шығыс Қазақстан облысының әкімі Ә.С. Бергенев Қазақстан Президентін Қазақстан Республикасында техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2008-2012 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы негізінде облыстың техникалық және кәсіптік білім беруді модернизациялау жолымен таныстырды.