| Арнаулы орта оқу орындары «ШҚО еңбек нарығын жұмысшы кадрлармен және орта буын мамандарымен қамту бойынша техникалық және кәсіби білім беру орындарының жұмысы туралы» Шығыс Қазақстан облысында жаппай жұмысшы кәсіптері бойынша кадрлар және орта буын мамандары 92 техникалық және кәсіби білім беру ұйымдарында даярланады, соның ішінде жалпы оқытылатындар саны – 40 кәсіби мектеп (30-мемлекеттік, оның ішінде 7-і ҚР Әділет Министрлігінің түзету мекемелерінің жанында) 12130 адамы бар (мемлекеттік 11300 адам) және 52 колледж (екеуі – республикалық бағыныштылығында (оқушылар құрамы – 1152 адам), облыстық дәрежедегі – 21 мемлекеттік, оның ішінде 16 мемлекеттік басқару органдары болып білім департаменті табылады). жалпы құрамы 38419 адам, сонмен қатар іштей оқу формасы бойынша – 28580 оқушы оқиды, оның ішінде мемлекеттік тапсырыс шартында 6309 адам оқиды.
Техникалық және кәсіби біліммен халықтың қамтылуы 10 мың. халыққа 365,6 адамды құрайды, бұл өткен жылдың дәрежесіне 103% құрайды. Даярлық 102 жұмыс және 103 орта буын мамандықтары бойынша, олардың ішінде 62 мамандық бойынша жұмыс мамандықтарына иемденеді. Жұмысшы кадрларын және орта буын мамандарын даярлаудың 23 бағытының ішінде мыналарды іске асырамыз:
Бастауыш кәсіби білім беру жүйесі бойынша:
- 33 % - машина жасау кәсіптері;
- 22,6 % - құрылыс және коммуналды шаруашылық;
- 18,7 % - қызмет көрсету саласы;
- 11,8 % - көлікті пайдалану;
- 13,9 % - өзге (экономика, кең қолданыстағы бұйымдар мен тауарлардың технологиясы, өмір қауіпсіздігі және т.б.) Орта кәсіби білім беру жүйесі бойынша: - 18,2 % - гумманитарлық мамандықтар (заң және әлеуметтік жұмыс);
- 15,5% - педагогикалық мамандықтар;
- 10,2% техникалық (профильдердің үлкен жиынтығымен анықталады: энергетика, металлургия, машина жасау, көлік техникасы және т.б.);
- 7,6% - ақпараттық жасақтау мамандықтары;
- 26,9 % өзге бағыттар (құрылыс, көлік, медицина, өнер, қызмет көрсету саласы).
Мемлекеттік тапсырысқа келсек, ол қатаң жұмыс берушілердің тапсырысы негізінде жасалады ( орта кәсіпті білім беру жүйесі бойынша), жалпы облыс әкімінің орынбасары (А.Е. Таженов) қасындағы үйлестіруші кеңесімен, НиСПО жүйесі бойынша қарастырылады және бекітіледі.
Сөйтіп ол, 2008 – 2009 оқу жылына мынадай көрсеткіштерді құрайды: - орта кәсіптік білім беру жүйесі бойынша – 2000 орын, ол осы жылдың деңгейіне 108,1% құрайды (жұмыс берушілердің тапсырыстары – 2272 орын)
даярлау бейіні бойынша келесі орындарындары бар: - техникалық мамандықтар – жалпы орын санынан 33%, бұл өткен жылдан 12,5% жоғары (техникалық мамандықтардың құрамында 100 орын құрылыс мамандықтарына бөлінген);
- білім беру мамандықтары – 17,5% - өткен жылдың деңгейінде;
- қызмет көрсету саласы (солардың ішінде жалпы орындар санынан экономикалық мамандықтар – 13,7 %; медициналық – 12,5% - өткен жылдың деңгейінде;
- аграрлық-өнеркәсіптік кешен мамандықтары – жалпы саннан 8,8%;
- өнер және мәдениет мамандықтары – 7,5% - өткен жылдың деңгейінде.
Мемлекеттік тапсырыс тізілімінде жаңадан 7 - «Шахталық және жер асты құрылыс»; «ТО және таулы электромеханикалық жабдықтар»; «Экология және табиғи байлықты ұтымды қолдану»; «Сүт технологиясы және сүт өнімдері»; «Наубайғана, макарон және кондитер өнімдері»; «Машиналардың пайдаланылуы және тағам өнімдерін өндіру жабдықтары»; «Жер қойнауын қолдануда ақпараттық жүйелер».
Тізімде барлығы 57 атау бар.
Бастауыш және кәсіби білім жүйесі бойынша жинақтың бюджеттік жоспары 5280 орынды құрайды (100,7 өткен жылдың деңгейіне). Біздің облыста тегін бастауыш кәсіби біліммен үшінші жыл бойы барлық жалпы білім беру мектептерінің түлектері қамтылғаны туралы айта кету керек. Кәсіби мектеп оқушыларының 67% – халықтың әлеуметтік қорғалмаған қабатынан (жалпы оқушылар санының 811 оның ішінде – 7,2% - жетім балалар) екінің ескере отырып біздің облыста жастар үшін тегін кәсіби білім алуға бір ғана ұсынылған мүмкіншілікті асыра бағалауға қиын.
Жұмыс кәсіптеріне дайындық бағыттары бойынша бюджеттік жоспар мынадай түрде құрылды. - техникалық кәсіптер – 28,6%;
- құрылыс – жалпы орындар санының 27,7% және бұл өткен жылдың деңгейінен 200 орынға артық.
- Ауылшаруашылық бейіндегі кәсіптер – 18,5% (өткен жылдан 75 орынға артық.
- Қызмет көрсету, экономика және өнер кәсіптері – 23,4% ол өткен жылдан 130 орынға кем.
5 жаңа кәсіптердің даярлығы ашылды,
Олар: «Ашық тау өңдірісіндегі машинист», «Мал және етті қайта өңдеуші», «Тағам өнімдерін өндеу құралдарын жөндеуші», «Аппаратшы-гидрометаллург» және басқа.
Мемлекеттік тапсырыстағы жұмыс кәсіптерінің тізімінде 87 мамандық бар.
Жыл сайын облыстың оқу орындарынан 15 мыңнан астам жұмысшылар және мамандар шығарылады. Олардың ішінде мамандықтары бойынша кәсіби мектептердің 67,3% және колледждің 42,7% түлектері жұмысқа орналасады. Колледждің 38% және КМ 12,4% түлектері өздерінің кәсіби білім алуын жалғастырады. 3% жуығы – ҚР Әскери күштер қатарына шақырылады.
Колледждердің 10% және КМ 13% түлектері жұмысқа орналасуды қажет етеді.
Ия, талап етілетін жұмысшы кадрлардың және орта буын мамандарының дайындық дәрежесі, еңбек нарығының сұраныстарына толық деңгейде жауап бере алмайды.
Оған біздің экономикамыздың қалыптасуының жылдары бойы пайда болған себептер көп: - Оқу орындарының моральді-табиғи ескірген материалды-техникалық базасы (соңғы 20 жылда бастауыш кәсіптік білім беру жүйесі материалдық-техникалық базаны қайта құруға және жаңартуға қадам жасай алатындай көлемде қаржыландырылған – 167 млн. теңге)
- Өнеркәсіпте мамандар арасында жалақының үлкен айырмашылығына байланысты (үш төрт есеге) – кәсіби білім берудің оқу орындарында арнайы пәндер оқытушыларының және өндірістік оқыту мастерлерінің ағымы жоқ. Жұмыс берушілердің алдына біз мынадай мәселені бір неше рет қойғанбыз: кәсіби білім беру жүйесіне жұмысқа келген, мамандардың жалақысында айырмашылықты сақтау.
- Кадрларды даярлауда жұмыс берушілердің (0,2%) аз ғана салымдары. Оқушыларға өндірістік тәжірибе ұсыну, жабдықтарды және оқу материалдарын жеткізу, әлеуметтік көмек көрсету түрінде, қаржы салымы бар. Бірақ кадрларды даярлауға арналған мақсатты салымдар бүгінгі күні – 0,2%.
Бұған себептер көп: бастысы – ТиПО жүйесінде кадрларды даярлаудың үлкен мерзімі (ГОСО сәйкес, 9 сыныптан кейін 3-4 жыл – жалпы орта білім, 11 сыныптан кейін 2-1 жыл), фирманың ішкі дайындығы арқылы (ол барлық ірі кәсіпорындарда бар) – бір айдан үш айға дейін.
Соған қарамастан, соңғы жылдарда, кәсіби білім берудің оқу орындары мен ШҚО жұмыс берушілері арасында іскерлік, әріптестік қатынастар орнатылды.
Өз ара қатынас туралы Келісім хаттамаларына қол қойылды, Білім және ғылым Министрлігі, ШҚО әкімдігі және «АЗИЯ АВТО»АҚ компаниясының тобы арасында; Рогаланд (Норвегитя) округының білім беру және кадрларды даярлау орталығы; геологиялық барлау колледжі, жер қойнауын пайдаланушылар арасында әріптестік туралы Мемарандумдар қабылданды. ШҚО әкімдігі, Өскемен қаласының политехникалық колледжі және «AES Қазақстанда» үйлестірілген компанияларының топтары арасында әріптестік туралы Мемарандум екінші жыл жүзеге асып келеді.
2008 жылғы 29 қаңтарда ағымдағы жылдың 30 сәуірінде өткен үш айда тындалған Әкімдіктің облыстық мәслихаттың сессиясында «Жалпы жұмыс кәсіптері бойынша кадрларды даярлау және кәсіптік мектептердің (лицейлердің) материалдық-техникалық базасын нығайтудың 2008-2010 жылдарға арналған Бағдарламасы» қабылданды. Специальные учебные заведения |
