www.akimvko.gov.kz | Бизнес

2009 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша Шығыс Қазақстан облысының шағын және орта кәсіпкерлігін дамыту туралы ақпарат

2009 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша Шығыс Қазақстан облысындағы белсенді шағын және орта бизнес субъектілерінің саны 2008 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 14,3% артып, 71,3 мың бірлікті құрады, соның ішінде заңды тұлғалар 5,3 мың, жеке кәсіпкерлер 49,8 мың, шаруа қожалықтары 16,2 мың бірлікті құрап отыр. Ең көп мөлшерде тіркелген белсенді кәсіпорындар Өскемен (56,4%) және Семей қалаларында (26,9%) орналасқан.

Өткен жылмен салыстырғанда шағын және орта бизнесте жұмыспен қамтылғандар саны 3,3% көбейіп, 195,1 мың. адамды құрады. Шағын және орта бизнес саласында жұмыспен қамтылған халықтың облыстың экономикалық белсенді халқының орташа көлеміндегі үлесі 25,4% құрады.
2008 жылмен салыстырғанда шағын және орта бизнес субъектілері 146820,8 млн. теңге немесе 99,3% өнім өндірді.
Ағымдағы жылғы 10 айда шағын және орта бизнес субъктілерінен мемлекеттік бюджетке 32,1 млрд. теңге, сонымен қатар, аталған салық төлеушілер санатынан түсімдердің үлес салмағы өткен жылмен салыстырғанда 13,3% артып, 55,6% құрады.

Кәсіпкерлікті қаржылық қолдау мақсатында шағын және орта бизнес субъектілерінің басым жобаларына кредит беру үшін ағымдағы жылы облыста «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ қаражатынан екінші деңгейдегі банктер арқылы «Даму-Өңір» бағдарламасы бойынша 1,3 млрд. теңге бөлінді.
Қазіргі уақытта Республикада жүзеге асырылып жатқан «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ қаражатын екінші деңгейдегі банктер арқылы (3 транш) шартты орналастыру бағдарламасы бойынша шағын және орта бизнес субъектісінің 307 жобасын 7,9 млрд. теңге сомаға қаржыландыру шарттары жасалды.
Облыста 17 кредиттік серіктестік жұмыс істейді, олар жарты жылда ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілерге 809,7 млн. теңге кредит берді. «Ауыл шаруашылығын қаржылық қолдау қоры» АҚ ШҚ филиалы облыстың ауылдағы халқына 1,1 млрд. теңге шағын несие берді.

«ҚазАгроҚаржы» АҚ филиалы ауыл шаруашылығы техникасын және өңдеу құрал-жабдықтарын сатып алуға, соның ішінде қаржы лизингі бойынша 843,6 млн теңге бөлді.
«Продкорпорация» АҚ өкілдігі арқылы көктемгі егіс және егін жинау жұмыстарына 303,5 млн. теңге бөлді.
Ағымдағы уақытта облыста «Ауыл шаруашылығын қаржылық қолдау қоры» АҚ ШҚ филиалы арқылы 50,0 млн. теңге сомасында облыстық бюджет қаражатынан ауылдағы шағын және орта бизнес жобаларына жеңілдетілген кредит беру бағдарламасы іске асырыла басталды. Қорға қаражат толық көлемде аударылды. Қазіргі уақытта Қордың әлеуетті қарызгерлері кредит алу үшін қажетті құжаттар жинауда.

Шағын кәсіпкерлік үшін екінші деңгейдегі банктер ұсынатын қаражат көлемі бойынша негізгі кредит көздері болып табылады. Олар ағымдағы жылы шағын бизнес субъектілеріне 28,2 млрд. теңге берді.
Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің облыста өткізілетін мемлекеттік сатып алу конкурстарына қатысуы қамтамасыз етіледі, ағымдағы жылдың 9 айында аталған субъект санатының көлемі 15,4 млрд. теңге немесе жалпы көлемнің 45,4% құрайды.
Шағын және орта бизнес субъектілерінен өңірдегі ірі кәсіпорындары: «Қазмырыш» ЖШС, «Қазақмыс» корпорациясы» ЖШС филиалдары, «Үлбі металлургия зауыты» АҚ, «Титан-магний комбинаты» АҚ 28,4 млрд. теңгеге өнім сатып алды.
Кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыру үшін 573 жер телімі берілді, пәтерлерді қайта жөндеу үшін 104 рұқсат берілді, 7 коммуналдық меншік сенімді басқаруға берілді.
2009 жылы 14 мамырда Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі және «Ертіс» ӘКК» ҰК» АҚ арасында әлеуметтік серіктестікке және облыстың әлеуметтік-экономикалық дамыту міндеттерін бірлесіп шешуге бағытталған әлеуметтік әріптестік туралы жоспарға қол қойылды.

Мынадай салаларда ынтымақтастықты жүзеге асыру жоспарланып отыр:

- Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 2 желтоқсандағы № 1126 қаулысымен бекітілген Курчатов қаласында 2009-2011 жылдарға арналған «Нұрлы-көш» бағдарламасының пилоттық жобасын іске асыру;
- берілетін коммуналдық меншік объектілерін басқару;
- жер учаскелерін және жер қойнауын пайдалану құқығын беру;
- инвестициялар тарту саласында өзара іс-қимыл;
- облыстық комиссияларды және Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің консультациялық-кеңес беру органдарын және олардың жұмысын қалыптастыру.

Қазіргі уақытта «Ертіс» СПК екі негізгі бағытта жұмыс істеуде:

Бірінші бағыт – аталған объектілерді қалпына келтіру, қайта құру, сондай-ақ, олардың негізінде жаңа бәсекеге қабілеттілік өндірістер мен технологияларды дамыту мақсатында мемлекеттік меншік объектілерін «Ертіс» ӘКК-на беру.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 29 желтоқсандағы № 1403 қаулысына сәйкес Шығыс Қазақстан облысы бойынша «Ертіс» ӘКК-на 2 республикалық маңызды кенішінде, 6 жалпы таралған пайдалы қазбалар кенішінде жер қойнауларын пайдалану құқығы беріледі:
ӘКК жұмысының екінші бағыты – үлестік қатысу қағидаты негізінде бизнестің қатысуымен кәсіпорындар құру мақсатында жаңа жобалар мен ұсыныстарды зерттеу.
Бүгінгі күні «Ертіс» ӘКК» ҰК» АҚ-да жалпы сомасы 107 393,3 млн. теңге 40 инвестициялық жоба бар.

Қоғамдық кәсіпкерлер бірлестіктерімен өзара іс-қимыл қамтамасыз етілуде. Бүгінгі күні облыста 20-дан астам жұмыс істеп тұрған кәсіпкерлік бірлестіктер бар, олардың ішінде кәсіби құрылысшылар, жиһаз және ағаш өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындары, автотасымалдаушылар, ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілердің салалық қауымдастықтары бар, өңірлік қауымдастықтар – Өскемен, Семей, Курчатов, Риддер қалаларында, Зырян, Тарбағатай, Аягөз, Глубокий, Жарма, Көкпекті, Ұлан, Шемонаиха аудандарында орналасқан. «Атамекен» Одағы» Қазақстанның Ұлттық экономикалық палатасының өңірлік филиалы, шағын және орта бизнес жұмысшыларының кәсіподағы өз қызметін іске асырады.
Қоғамдық бірлестіктердің белсенді қатысуымен облыста кәсіпкерлік мәселелері жөніндегі Сараптау кеңестерінің және бизнесті дамытуда әкімшілік кедергілерді жою жөніндегі жұмыс топтарының қызметі қамтамасыз етіледі. Ағымдағы жылы облыстық деңгейде аккредиттелген кәсіпкерлер бірлестіктері жеке кәсіпкерлік мүддесін қозғайтын облыстық деңгейде 2 нормативтік құқықтық акті жобасына, өңірлік дегейде 27-не сараптама жүргізді.

Кәсіпкерлікті дамытуда әкімшілік кедергілерді жою жөніндегі жұмыс тобының қызметі шеңберінде мүдделі мемлекеттік органдардың және кәсіпкерлер бірлестіктерінің қатысуымен мұнай өнімдерін сақтау объектілерін (ЖҚС, мұнай сақтау қоймалары) лицензиялау, тиісті сертификаттар беру, кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыруға жер телімдерін бөлу мәселелері қаралды, облыста мемлекеттік экологиялық сараптама жүргізу үдерісінің сұлбасы жасалды.
Қазіргі уақытта Басқарма және облыс аумағында USAID жобасын іске асырып жатқан Қоғам дамуын ақпараттық қолдау қоры арасында ынтымақтастық туралы қол қойылған меморандум шеңберінде мынадай әкімшілік үдерістерді оңтайландыруға қатысты ұсыныстар әзірлеу жұмысы аяқталды:

Аталған бағыттағы жұмыс жалғасатын болады.

Бүгін Шығыс Қазақстан облысындағы шағын кәсіпкерлік қалыптасқан экономикалық сала ретінде бағаланады. Шағын бизнес халықтың айтарлықтай бөлігін жұмыспен қамтып, тауарлар мен қызметтердің кең ұсынысын қалыптастырып, бюджетке салықтық түсімдердің бірталай үлесін қамтамасыз етіп отыр. Облыстағы шағын кәсіпкерлікті дамыту көрсеткіштерінің экономиканың осы секторын дамытудағы оң қарқындар туралы айғақтайтын түсімдік динамикасы бар.

Өнеркәсібі дамыған өңір ретінде облыстың экономикалық дамуының ерекшелігін ескере отырып түсті металлургия, машина жасау, электроэнергетика, орман және ағаш өңдеу өнеркәсібі, жеңіл және тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарын, құрылыс материалдары өндірісін одан әрі дамыту көзделіп отыр. Бұл өз кезегінде шағын кәсіпкерлікті дамытудың бағыттары болып табылады, оның негізгі басымдықтарын айқындайды.

Шағын және орта бизнес үшін перспективалы қызмет салаларының бірі – пайдалы қазбаларды өндіруді және қайта өңдеуді ұйымдастыру.

Қазірдің өзінде Тарбағатай ауданында бентонит саз топырақтары кеніші әзірленуде, соның негізінде бірқатар дайын өнім түрлері шығарылады. Бентонит саз топырақтарын пайдаланудың перспективалы бағыттары - медицина препараттарын, парфюмерия өнімдерін, сорбенттер шығару.

Мысалы, «Сорбент» ЖШС «Тагансорбент» дәрілік құралын шығаруды жолға қойды. Кәсіпорынның қызметін кеңейту жүзеге асырылып отыр.

Облыста кен емес шикізат кеніштері өте көп – цеолиттер, кірпіш суглинкалар, керамикалық және отқа төзімді саз топырақтар, формалық және шынылық құмдар, құм-гравий қоспалары және т.б.

Бұл –құрылыс материалдары: кірпіш, бетон шығарудағы, автомобиль жолдарын салу үшін, қаптаушы тастың әртүрлі түрлерін өңдеу үшін материалдар шығарудағы кәсіпкерліктің ұйымдастыру мүмкіндігі.

Қазірдің өзінде жергілікті кеніштердің табиғи тасын өңдеу саласында мына кәсіпорындар қызметтерін жүзеге асыруда: мәрмардан, граниттен және габбрлық тастан дайын бұйымдар шығаратын «Санита» өндірістік кооперативі, «ШҚ Трэйд» ЖШС, «УК Трансвзрывпром» ЖШС.

Құрылыс материалдарын өндіру саласы кәсіпкерлік үшін тартымды сала болып табылады. Тұрғын үй құрылысы бағдарламасын іске асыру оларға деген орнықты сұранысты қалыптастырды.

Мысалы, облыстың шағын бизнесі игерді:

- түсті қаптаушы кірпіш өндіру – «Бост компани» ЖШС;

- қабырғалық, қаптаушы, қабырға аралық тастар, тротуарлық плитка, шлакоблоктар өндіру – «Алтайстрой» ЖШС;

- құрылыс қоспаларын өндіру – «Лик» компаниялар тобы, «Семмикс» ЖШС;

- едендік және қабырғалық кафель, фасадтық плитка өндіру – дара кәсіпкер Брыксин;

- полимерқұмдық черепица өндіру – «Корунд» ЖШС;

- «Шығыс Систром» кәсіпорны ең талғампаз талғамға сай келетін қаптаушы және тротуар плиткаларын, фактураланған кірпіш, басқа да қазіргі құрылыс материалдарын өндіреді.

Құрылыс материалдары индустриясын дамыту өз кезегінде құрылысты, шағын және орта бизнестің құрылыс компанияларын дамытуға қосымша серпін береді.

Облыстың шағын бизнесінің жеңіл өнеркәсіпте үлкен перспективалары бар.

Қазіргі кезде «НИМЭКС-Текстиль» ЖШС халықаралық сапа стандарттары негізінде, техникалықты қосқанда матаның әртүрлі түрлерін өндіруді ұйымдастыру мақсатында кәсіпорынды қайта жарақтауды жүргізуде.

«Казруноның» Семей кәсіпорны жүн мата өндіру жөніндегі жоғары технологиялы жабдықтың монтажын жүргізуде. Бұдан басқа кәсіпорын жуылған жүн, жүн мақта өндіреді.

Осы кәсіпорындардың қызметі облыста тігін өнеркәсібін дамытуды қамтамасыз етуі тиіс. Дайын тігін өнімдеріне деген өте үлкен сұранысқа байланысты қазірдің өзінде мұнда шағын бизнес жұмыс істейді.

«Мұрагер» кәсіпорны төсек-орын жабдықтары мен арнаулы киімнен матрацтар мен сырылған көрпелерге дейінгі 200-ден астам тігін өнімдерін шығарады.

«ӨК Юнис» ЖШС шұлық-носки бұйымдарын өндіреді;

«Корунд» ӨК дубленкалар, жылы арнаулы киімдер шығарады.

Облыстың көптеген аудандарының экономикасының базалық саласы ауыл шаруашылығы болып табылатындықтан аграрлық секторды және өңдеуші өнеркәсіпті одан әрі дамыту көзделуде.

Бұл жерде жоғары қосылған құнды дайын өнімдер алу үшін ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеудің жоғары дәрежесін қамтамасыз етуге негізгі акцент жасалады.

Мәселен, «Восток-Молоко», «Эмиль», «Исток» корпорациясы жоғары сапалы дайын өнім шығара отырып сүт өңдеудің аяқталған циклін ұйымдастырды. «Поливидпродукт» кәсіпорны балқытылған және тұздалған сырлар, сары май шығаруды ұйымдастырды.

Облыс өз күшімен ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуге арналған жабдықты шығара алады. «Кседа-Эталон» кәсіпорны нан пештері, қамыр илегіштер, қақтау камералары, басқа да технологиялық жабдықтар сияқты азықтық, өңдеуші және стандартты емес жабдықтар өндірісін жолға қойған.

Первомай механикалық зауыты ауыл шаруашылығы техникасы үшін қосымша бөлшектер шығарады.

Облыстың ішкі су қоймаларының әлеуеті тұқы өсіру, бақтақ өсіру, албырт тұқымдас балықтарды, шаян тәрізділерді өсіру, кешенді балық өсіру сияқты кең балық шаруашылығын дамыту үшін алғышарттар жасайды.

Қазіргі кезде «Восток балык продукт», «Исмаилов и К» кәсіпорындары шетелге көксерке сүбесін жеткізуді ұйымдастырды. Бұл сыртқы рынокты игеру үшін басылған алғашқы қадам.

Облыс өзінің туристік мүмкіндіктерімен бірегей.

Облыстың түрлі және бай минералдық-шикізаттық базасы, өнеркәсіптің көпсалалы құрылымы, өнеркәсіптік алыптардың болуы, жүзеге асырылып жатқан тұрғын үй құрылысы бағдарламасы, құрылыс материалдарына сұраныстың өсуі, бірегей рекреациялық ресурстар, туристер үшін нақты тартымды шекаралас аудандар мен аумақтардың болуы Шығыс Қазақстан облысының шағын және орта бизнесінің одан әрі қалыптасуына және дамуына бағыт бола алады.